گروه تاریخ شهرستان بروجرد

بسمه تعالی

نگاهی گذرا به کتاب تاریخ معاصر ایران چاپ 1389[1]

کتاب درسی تاریخ معاصر ایران از سال 1387 تغییرکلی کرد. و کتاب قبلی آن که توسط آقای دکتر غلامعلی حداد عادل  و همکارانش تألیف شده بود، کنار گذاشته شد و کتابی راکه آقای دکتر علی اکبر ولایتی با همکاری چند نفر دیگر نوشته اند، جایگزین آن شد  و با وجود این که تازه تألیف بود اما دوره های ضمن خدمت مهمی برگزار نشد. ولی به نظر می رسد کتاب قبلی که چندین بار مورد نقد و بررسی و تجدید نظر قرار گرفته شود ازنظر آموزشی بهتر از کتاب کنونی باشد.[2] البته بارزترین ویژگی کتاب جدید استناد به کتب مختلف و  داشتن پانوشت است. ولی همین موضوع خود موجب بروز مشکلاتی در آموزش و تفهیم مطالب آن شده است به طوری که در مواردی موجب گسست و پاره گی مطالب مربوط به هم می شود.

تحلیل محتوا:

مهم ترین و ضروری ترین نقد هر کتاب یا مقاله  تحلیل محتوایی است. تحلیل محتوای این کتاب درسی بسیار سخت و تا حدودی غیرممکن است. زیرا هر کسی که با علم تاریخ آشنا است به راحتی می تواند کتابی متفاوت با این کتاب را به نگارش در آورد و کل مطالب این کتاب را تغییر دهد. به این جهت است که می توان ادعا کرد هر جمله ای از این کتاب می تواند بحث های فراوانی به دنبال داشته باشد و برای برخی از جملات آن می توان چندین جمله وچند مقاله متناقض و متفاوت نوشت حتی با استفاده از همان کتبی که نویسندگان محترم استفاده کرده اند. جمله ای که می توان در مورد محتوای این کتاب نوشت این است که: «کتابی است دست چین شده و آرایش داده شده بوسیله ی مؤلفان محترم که برخی از استنادهای آن فقط برای نشان دادن ظاهری عملی و مستند است».

از منظر آموزشی:

از دیدگاه معلمی که سال ها کتاب های درسی تاریخ را تدریس کرده است تدریس، این کتاب دشوار است و یادگیری آن برای دانش آموزان دشوارتر. زیرا پیوستگی درستی  بین مطالب کتاب نیست ونیز مؤلفان محترم با دلیل رفرنس های فراوان و گاهی بی مورد معمولاً جمله ای را از یک کتاب اقتباس کرده که با جمله بعدی شباهت نگارشی وحتی محتوایی کم تری دارد و لذا درک مطالب مشکل می شود. بویژه در مواردی مطالب متن یک پاراگراف با عنوان ها هم خوانی ندارد. ما به عنوان یک معلم که انعکاس نظرات خیلی از دانش آموزان را می بینیم می توانیم ادعا کنیم که بی اعتمادی خاصی به کتاب بین آنها وجود دارد. و این موضوع نه تنها به علت یک جانبه گرایی مفاهیم کتاب بلکه به دلیل ضعف چارت آموزشی آن نیز هست.

با این حال یکی از رویکردهای مثبت کتاب این است که مقدمه ای در مورد تاریخ ایران از آغاز تا دوران معاصر (عصر قاجار) در  قالب یک درس آورده است. هرچند کلیت مطالب و محتوای تحلیل های آن مورد مناقشه است.

هم چنین درس اول برخلاف رویه های کلی کتاب مستندسازی نشده است.

مسائل چاپی و نگارشی :

در کتاب مواردی اشکال چاپی یا نگارشی هم دیده می شود از جمله در صفحه ی 22 خط بیستم به جای کلمه ی پیروزی کلمه ی «پیروی» آمده است. و در آخر همین صفحه به جای کلمه «با» کلمه ی «یا » آمده است. و یا مثلاً تاریخ افتتاح مجلس اول که 14 شهر5 138 است اما در صفحه 50 آن را 28 مرداد نوشته است یا در صفحه 27 خط 13 بایستی به جای مقلب« ملقب » آورد.

سخن آخر:

با توجه به اینکه نگارنده احساس می کند نقد کتاب های درسی تأثیری در تصمیم گیری ها و یا تجدیدنظر مؤلفان و دست اندرکاران تدوین کتب درسی ندارد و پیش از  این  سه مقاله ی دیگر در نقد کتب درسی چاپ کرده است که نه تنها بازخورد انها را مشاهده نکرده است بلکه مؤلفان و مسئولین ذی ربط حتی پاسخی هم نداده اند لذا وارد تحلیل جزئیات نمی شود.

والسلام فیروز آزادی

دبیر درس تاریخ شهرستان بروجرد

      تلفن تماس 09166623670