مقدمه

با بررسی اولیه کتاب تاریخ معاصر ایران این نکته در ذهن تداعی می شود که چون در این کتاب حوزه تاریخ معاصر ایران مطالعه میشود ،دانش آموزان ذهنشان در ارتباط با تاریخ معاصر خالی نیست و امر تدریس این کتاب سهل و آسان است.                                                           اما با بررسی عمیق این کتاب متوجه میشویم چون دوره های   وسیعی   از تاریخ معاصر ایران (دوره ی قاجار ،پهلوی،انقلاب اسلامی)مورد بررسی قرار می گیرد و از طرفی در این دوران مکاتب ،اندیشه ها و جریانهای سیاسی فراوانی ظهور کرده اند که در این کتاب مرتب از آنها نام برده شده است و دانش آموزان با آنها آشنا نیستند تدریس این کتاب را امری مشکل و در بعضی از مواقع با پیچیده گیهایی روبرو کرده است، علی الخصوص کمبود وقت تدریس، فرآیند یاددهی و یادگیری را با چالش مواجه میکند. لذا با عنایت به نکات فوق در جهت افزایش آگاهی دانش آموزان  و تسهیل فرآیند یاد دهی و یادگیری و افزایش راندمان آن و بهره مندی بیشتر مدرسین این درس با استفاده از منابع مختلف درصدد بر آمدم تا با معرفی اصطلاحات سیاسی،فرهنگی،اجتماعی و اقتصادی موجود در کتاب و جریانها و احزاب،گروههای سیاسی،اشخاص و لغات مبهم و گنگ ذکر شده در کتاب بپردازم .در این پژوهش سعی شده است به شکل خلاصه  به موارد مطروحه پرداخته شود تا هم مفاهیم روشن شود و هم فرصت کم تدریس جبران شود . اصطلاحات معرفی شده صرفا براساس حروف الفبا و نه براساس اهمیت ارائه شده است.      

امید است با مطالعه ی این پژوهش هم به افزایش توان علمی دانش آموزان کمک کرده باشم و هم امر تدریس همکاران گرامی را سهل نموده باشم .    

                                                                                                                                                                                                                             و   من الله توفیق    زهرا رهسپار

دبیر تاریخ دبیرستانهای بروجرد

 

لغات و اصطلاحات تاریخی

آ.ا

شروع به کاری کردن

ابر قدرت

گروهی از نظامیان و روشن فکران ترک نهضتی به نام ترکان جوان را به وجود اوردند که با فرو پاشی امپراتوری عثمانی طی جنگ جهانی اول کشور ترکیه را به وجود اوردند . رهبری این گروه با مصطفی کمال پاشا بود که بعد ها به او لقب اتاتورک یا پدرترک ها دادند .

آتاتورک

یکی شدن همه ی نظرات

اتفاق آرا

کسانی که تبعه ی کشور نیستند ،خارجیانی که مدتی در کشوری اقامت کنند

اتباع خارجی

گرفتن،فراگرفتن

اتخاذ

با هم یکی شدن آرا

اتفاق نظر

دستور خوداری از تیراندازی

آتش بس

مجموعه ی افراد و سازمان های سیاسی مخالف دولت را گویند و همچنین در مورد گروهی از افراد یک جامعه که با سیاست دولت موافق نباشند معمولا محل استقرار اولیه ی این مخالفین در خارج از کشور قرار دارد

اپوزیسیون

سیاست جدید آمریکا در کشور های تحت سلطه ی خود در قرن بیستم بود که به منظور جلوگیری از انقلاب قهر آمیز توده ها و ایجاد مانع در راه توسعه ی نفوذ شوروی در این کشورها بود

اتحاد برای پیشرفت

بیگانه ،خارجی

اجنبی

زیان رساندن ،بر هم زدن نظم

اخلال

خلوص نیت داشتن ،عقیده ی پاک داشتن

اخلاص

خفه کردن ، در اصطلاح سیاسی برقراری شرایطی توسط حکومت که در ان شرایط اجازه ی ظهور به هیچ اندیشه ی مخالف حکومت داده نشود و هر حرکتی مخالف حکومت سریعا سرکوب شود

اختناق

پنهان شدن

اختفا

چهلم

اربعین

نمایش دادن ،به معرض تماشا قرار دادن

ارایه

ترسانیدن،ایجاد وحشت

ارعاب

 

ارتکاب

بزرگتر،سر کرده ی هر واحد نظامی

ارشد

 

زمینی

 

ارضی

کوچ کردن،جا به جا شدن

 

ارتحال

آرزو،امید

آرمان

پیش پا افتادگی،بی قدری،پستی

 

ابتذال

در مفهوم سیاسی این واژه به معنای مخالف با پیشرفت اجتماعی است در واقع مبارزه طبقات و اقشار در حال نابودی و زوال علیه جامعه است ارتجاع گاه به شکل جبر و اختناق خونین و ترور جمعی توده ی مردم جلوه گر می شود و گاه در سیمای افکار و عقاید پوسیده و کهنه با تکیه بر عادات و عقب ماندگی های فرهنگی علیه اندیشه های ترقی خواهانه مبارزه می کند ارتجاع به شکل تشدید ستم بر توده های زحمت کش از نظر اقتصادی و سیاسی و بر ملت هایی که از حقوق محروم شده اند و یا به شکل سر کوب نهضت انقلابی که جامعه را به جلو می راند تظاهر می کند

ارتجاع

عضو ،نشان دهنده ی افکار یک گروه است

ارگان

خود رای ،خود سری ،فرمانروایی به طور مستقل و بدون مشورت با قوه مقننه

استبداد

طلب ابادانی کردن ،در اصطلاح سیاسی به معنی تسلط کشور قوی برکشور ضعیف به قصد استفاده از منابع طبیعی و ثروت کشور و نیروی انسانی آن به بهانه ی ایجاد آبادانی

استعمار

به کشوری گفته می شود که قصد چپاول کشورهای دیگر را دارد

استعمارگر

به معنی بهره کشی و بهره برداری کردن از دسترنج دیگران است معنای علمی استثمار یعنی به دست آوردن مجانی محصول کار یک فرد از جانب فردی که صاحب خصوصی وسائل تولید است در اصطلاح اقتصادی یعنی گرفتن محصول کار اضافی و بعضی اوقات حتی قسمتی از کار لازم . استثمار ویژه ی همه ی جوامعی است که در آن طبقات متخاصم وجود دارد افراد یک طبقه ،طبقه ی حاکم که صاحب وسایل تولید هستند افراد طبقات دیگر را مورد بهره کشی قرار داده و از ثمره ی رنج آنان گنج بر می دارند . علت استثمار عبارت از مالکیت خصوصی بر وسائل تولید . استثمار مغایر با آزادی و شخصیت  بشری است مغایر با عدالت اجتماعی است

استثمار

پیش تر ،سابق تر

اسبق

آیه یا حدیث یا سخنی را سند قرار دادن و بدان تکیه کردن

استناد

فن اداره عملیات جنگی ،دانش رهبری عملیات نظامی

استراتژی

باز خواستن ،پرسش نماینده ی مجلس از وزیر درباره ی مطلبی که پس از جواب وزیر باید رای اعتماد از مجلس بگیرد

استیضاح

ثابت شدن ،پا بر جا شدن

استقرار

خواهش رهایی از کار و خدمت کردن ،تقاضای معافیت از خدمت اداری کردن

استعفاء

مجموعه مواد و شرایطی که برای تشکیل شرکت یا حزب یا انجمنی تنظیم شود

اساسنامه

سند ، اوراقی که دارای ارزش حقوقی و قانونی و مالی باشد

اسناد

بر یک روش رفتن،پیوستگی

استمرار

ایستادگی،پایداری

استقامت

 

بزرگ منشی کردن ،تکبر کردن ،به کشورهایی گویند که خود را از بقیه ی کشورها  برتر می دانند

استکبار

چیرگی ،غلبه

استیلاء

آگاهی یافتن ،اطلاع یافتن

اشراف

جایی را گرفتن ،تصرف کردن مکانی به وسیله ی نظامیان

اشغال

آشکار گردیدن،معروف گردیدن

 

اشتهار

مشغولیت ها ،سرگرمی ها

اشتغالات

با نژاد بودن ،شرافت داشتن

اصالت

ترمیم کردن چیزی یا کاری

اصلاحات

رسیدن به ،درست رسیدن ،برخورد کردن،به هدف خوردن

اصابت

در ایران با تصویب قانون اصلاحات ارضی در 19 دی ماه 1340 آغاز شد . در مرحله ی اول محدود نمودن مالکیت ها که مالکان می بایست از مجموع کل املاک خود درسطح کشور شش دانگ را برای

خود انتخاب کرده و بقیه را به دولت جهت فروش معرفی کرده و یا خودشان به زارعان بفروشند در مرحله ی دوم که در سال 1341 آغاز شد شش دانگ باقی مانده برای مالک باید به زارع فروخته یا اجاره داده می شد در مرحله ی سوم که از سال 1347 آغاز شد املاک اجاره داده شده به زارعان یا به زارع فروخته می شد و یا تقسیم زمین نسبت به بهره ی مالکانه انجام می شد

 

 

 

اصلاحات ارضی

ضروری، الزامی

اضطراری

بزرگان ،اشراف

اعیان

فرزندان پسر

اعقاب ذکور

دست ازکارکشیدن گروهی و گرد آمدن آنان برای رسیدن به هدف معینی

اعتصاب

انجام کاری تا آنجا که اثر کند

اعمال نفوذ

ورقه ای خطی یا چاپی که در آن امری را به اطلاع مردم برسانند

اعلامیه

باز گردانیدن

اعاده

با هم دیگر آمیخته شدن ،مجتمع گردیدن

ائتلاف

آمیخته به اغراق

اغراق آمیز

زیاده رو،کسی که زیاده روی می کند

افراطی

آشکار کردن

افشا

مطالبه کردن ،مناسب بودن

اقتضاء

توانایی،قدرت یافتن

اقتدار

 

بخش کمتر،کم بودن

اقلیت

اخذ کردن،آموختن،فرا گرفتن

اقتباس

پیوستن،پیوند دادن

الحاق

برافروختن آتش،بر افروختگی

التهاب

باطل کردن ،به هم زدن

الغای

لطف و ارمغان پنهان خداوند

الطاف خفیّه ی الهی

اقتباس مضمون و مطلب از چیز دیگری

التقاطی

انباشته،پر

آکنده

در زمان ناصرالدین شاه و با تلاش میرزا حسین خان سپهسالار میان دولت ایران و یک یهودی به نام بارون جولیوس دو رویتر بسته شد که به موجب ان حق احداث راه اهن،تراموا،بهره برداری از کلیه معادن و منابع –به جز طلا و نقره و سنگهای قیمتی –و نیز بهره برداری از جنگل ها و احداث قنوا و کانالهای ابیاری به مدت 70 سال و اداره ی گمرکات و حق صدور همه نوع محصولات به ایرا به مدت 25 سال به رویتر در قبال دریافت وام واگذار شد

امتیاز رویتر

ناصرالدین شاه امتیاز تاسیس قمار خانه (لاتاری)را به میرزا ملکم خان ناظم الدوله ارمنی واگذار کرد و او بدون اجازه شاه این امتیاز را در ازای دریافت چهل هزار لیره به یک کمپای انگلیسی واگذار کرد

امتیاز لاتاری

ناصرالدین شاه در قبال دریافت وام، انحصارخرید و فروش توتون و تنباکو در داخل و خارج از ایران را به مدت 50سال به تالبوت انگلیسی واگذار نمود که فتوای معروف میرزای شیرازی موجب لغو این امتیاز شد

امتیاز خرید و فروش تنباکو

از رجال دوره ی ناصرالدین شاه بود که به صدارت رسید در دوره مظفرالدین شاه بر کنار شد دوباره صدراعظم شد وبعد از بر کناری به اروپا رفت در دوره محمد علی شاه از اروپا فرا خوانده شد تا به صدارت برسداما بعد از دوره کوتاهی به قتل رسید

امین السلطان

کارفرمایان

آمرین

نشان،هدف

آماج

یاری رسیدن از عالم پنهان منظور از طرف خداوند

امداد غیبی

گماشتن،نصب کردن

انتصاب

بلشویک در زبان روسی به معنی اکثریت است و در اصل گروه افراطی حزب سوسیال دموکرات روسیه بود که پس از انقلاب اکتبر1917 م قدرت را به دست گرفتند

انقلاب بلشویکی

محدود بودن،ساخت،توزیع یا فروش چیزی به دولت یا شرکت

انحصار

فرو افتادن،به زیر امدن

انحطاط

بر چیده شدن ،تعطیل شدن

انحلال

شورش های که برای واژگون کردن حکومتی با استفاده از روش تنبیه و انتقام آمیز و خشونت گرایانه

انقلاب های قهر امیز

در 6بهمن 1341 محمد رضا پهلوی رفورم اقتصادی و اجتماعی با نام انقلاب سفید شاه و ملت را در شش اصل از طریق رفراندوم به تصویب رساند شش اصل ان عبارت از 1-از بین رفتن سیستم ارباب –رعیتی2-ملی کردن جنگلها و مراتع 3-فروش سهام کارخانجات 4-سهیم کردن کارگران در سود کارخانجات5-دادن حق رای به زنان6-ایجاد سپاهی دانش.انجام این اقدامات به پیشنهاد امریکا بود جهت جلوگیری از انقلابات احتمالی علیه دولتهای دست نشانده خود از جمله رژیم پهلوی

انقلاب سفید

اقدامی که با برگزاری ان مردم نماینده ی خود را بر می گزینند

انتخابات

نمودار شدن ،واژگون شدن

انعکاس

روان شدن،

انسجام

از اقدامات جمهوری اسلامی ایران پس از انقلاب 1357 با هدف ایجاد تحول عمیق فرهنگی در سطح جامعه و به خصوص دانشگاه ها به انجام رسید هدف عمده انقلاب فرهنگی اسلامی سازی ایران بود امام طی پیام نوروزی خود در سال 59 طی فرمانی ایجاد انقلاب اساسی در دانشگاه ها ،تصفیه اساتید مرتبط با شرق و غرب و تبدیل دانشگاه ها به محیطی سالم برای تدوین علوم عالی اسلامی تاکید نمودند با تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی و تعطیل شدن دانشگاه ها قرار شد در انقلاب و تحول فرهنگی 1-تربیت استاد و گزینش افراد شایسته برای تدریس در دانشگاه 2-گزینش دانشجو3-اسلامی کردن جو دانشگاه و تغییر برنامه های اموزشی .درسال61 بعد از 30 ماه تعطیلی دانشگاه ها دوباره باز گشایی شد

انقلاب فرهنگی

واژه ی یونانی به معنای بدون رئیس است در زبان سیاسی آنارشیسم یعنی نظام اجتماعی و سیاسی بدون دولت،یا به طور کلی جامعه ای فاقد هر گونه ساختار طبقاتی یا حکومتی است

آنارشیسم

مردم پست،ناکسان

اراذل

بی سروپایان،ناکسان

اوباش

تقدّم و برتری

اولویت

ورق هایی که با آن وام گرفته شود

اوراق قرضه

بی دینی،از دین برگشتگی

الحادی

خیالات،پندارها

اوهام

انقلاب سنگ،به قیام همگانی مردم فلسطین علیه اشغالگران صهیونیستی گویند

انتفاضه

کوشش،سعی

اهتمام

پرهیزکردن،دور شدن

اجتناب

سازمان اطلاعات و جاسوسی انگلستان

اینتلجنت سرویس

 

ب،پ

بینا،دانا

بصیر

وضع غیر عادی در امری از امور مملکتی

بحران

آمادگی،اماده ساختن نیروی نظامی و تمامی تجهیزات

بسیج

بی ادب،بی باک

بی محابا

به معنای رستاخیز و برانگیختن و نام حزبی است در عراق که حسن البکر ان را بوجود اورد و بعدها صدام با کمک این حزب در عراق به قدرت رسید

بعثی

کشورهای که متحد شده و دارای مرام و روش سیاسی خاصی باشند که منظور در اینجا امریکا و دولتهای اروپای غربی است

بلوک غرب

شوروی سابق به همراه کشورهای کمونیستی را نامند

بلوک شرق

بدون جانشین،بدون جایگزین

بی بدیل

مجموع درآمدها و هزینه های یک کشور یا وزارتخانه یا یک اداره گویند

بودجه

بر خلاف ،با توجه

به رغم

استقراض یعنی وام گرفتن ،بانکی که وام میدهد،بانکی است که دولت روسیه اچازه تاسیس ان را از دولت ایران دریافت نمود

بانک استقراضی

مجلس

پارلمان

قدیمی تر

پیش کسوت

 

 

جنبشهای پان:نهضتها ی سیاسی یا فرهنگی است که به منظور تحکیم پیوستگی بین اقوام مختلف بوجود می اید که رابطه ای زبانی،نژادی،دینی،تاریخی و یا جغرافیایی انها را به هم نزدیک می کند جنبش های پان را که در تاریخ جهان بوجود امده می توان به سه دسته تقسیم کرد 1-جنبش های پان ملی که عامل ایجاد انها حس ملیت پرستی است 2-جنبش های پان دینی و مذهبی که برای تحکیم روابط ملل و اقوام هم کیش بوچود امده3- جنبش های پان جغرافیایی که به منظورشان حفظ منافع مشترک کشورهای بوده که از نظر جغرافیایی منافع مشترک دارند که می توان به پان ایرانیسم(توسط رضا خان در ایران بوجود امد که از نوع پان ملی بود) پان ترکیسم (در ترکیه توسط اتاتورک)و پان عربیسم نام برد

پان

 

ت:ث

برتری دادن

تفضیل

جدا کردن،شرح دادن

تفصیل

سلطنتی که در حمایت و تابع سلطنت دیگری باشد،حمایت شده،بطور اخص به کشور و دولتی اطلاق میگردد که زیر نفوذ دولت دیگری قرار گرفته باشد

تحت الحمایه

زمینه سازی،ساخت و پاخت

توطئه

ضامن شدن،بر عهده گرفتن

تضمین

با یکدیگر داد و ستد کردن

تعامل

پناه جستن

تحصن

لرزیدن، لرزش در اصطلاح سیاسی بر هم خوردن آرامش

تشنّج

مشورت

تبادل نظر

گردآوری،تالیف

تدوین

پراکندگی سیاسی

تشّتت سیاسی

نوع خاصی از تبلیغات است که منابع تبلیغاتی ان در حالت های دو گانه مشخص یا نامشخص قرار دارد و برای تحقیر رقیب یا دشمن بکار برده می شود باید توجه داشت تبلیغات خاکستری از انجا که می تواند افکار عمومی رادر ابهام قرار دهد و از سویی همچون تبلیغات سیاه وضوح و تصریح کمتری دارد عموما اثر گذارتر است مانند تبلیغات خاکستری دولت امریکا علیه مصدق

تبلیغات خاکستری

 

 

ویران کردن،خراب کردن

تخریب

قتل سیاسی بوسیله اسلحه

ترور

به بزرگی یاد کردن،بزرگداشت

تمجید

ضد یکدیگر بودن،دشمنی،مخالفت

تضاد

شریک ساختن باسعی و تلاش

تشریک مساعی

عنوان پادشاهان روسیه

تزار

کسانی که بدنبال نوگرایی هستند که بیشتر مد نظر این گروه فرهنگ و تمدن غرب است

تجدد طلب ها

جدا بودن سه قوه: مقننه،مجریه وقضائیه از هم که هیچکدام حق دخالت در امور قوه دیگر را ندارند

تفکیک قوا

با هم نسبت داشتن،خویشاوندی

تناسب

سهل انگاری،کوتاهی کردن

تسامح

گرد آمدن ،گروه گروه شدن

تحزب

مهمات،ادوات جنگی

تسلیحات

تجزیه کردن،حل

تحلیل

اشکار کردن،روشنگری

تبیین

خالی کردن

تخلیه

آماده کردن،مقدمه چینی،زمینه سازی کردن

تمهیداتی

ناتوان ساختن،ناتوانی،سستی

تضعیف

عوض کردن،عوض دادن

تعویض

به طمع انداختن،آزمند ساختن

تطمیع

محکم کردن،پابرجا کردن

تثبیت

راندن از شهر و جایی،نفی بلد شدن

تبعید

فرود امدن،پایین امدن

تنزّل

تکرار کردن

تشدید

پراکندگی

تشّتت

امضاء کردن،تایید کردن

تنفیذ

ایجاد جنجال،بر هم زدن نظم و ارامش

تشنّج افرینی

به زور کاری را به عهده کسی گذاشتن،به گردن گذاشتن

تحمیل

دور اندیشی در کار

تعمیق

عبارت از دستکاری در روابط و همکاری اقتصادی به منظور تامین اهداف سیاسی ،در واقع تحریم اقتصادی یک ابزار سیاست خارجی است که این امکان را فراهم می اورد که کشور یا کشورهایی مقاصد سیاسی خود را نسبت به کشور مورد نظر خود به هنگام بروز اختلاف اعمال کند .تحریم اقتصادی از جهت هدف دو نوع هستند 1-تحریم اقتصادی به منظور بی ثبات کردن رژیم سیاسی کشور مورد نظر است که این تحریم برای تغییر رژیم کشور مورد نظر انجام می شود2-تحریم اقتصادی برای تغییر رفتار سیاسی یا اقتصادی کشور مورد نظر صورت می گیرد. تحریم اقتصادی از دو طریق اعمال می شود 1-تحریم تجاری که محدود کردن یا قطع انواع روابط وارداتی و صادراتی است 2-تحریم مالی که محدودیت و فشارهایی بر روابط مالی کشور مورد نظر اعمال می شود.بعد ازیروزی انقلاب اسلامی ایران ،دولت امریکا ،ایران را مورد تحریم اقتصادی قرار داد که هدفش تغییر حکومت در ایران بود و برای رسیدن به این هدف از هر دو شیوه تحریم استفاده نمود

تحریم اقتصادی

ممنوعیت خرید و فروش نفت

تحریم نفت

توضیح دادن،شرح دادن

تشریح

هم فکری،مشورت

تبادل نظر

خود داری از اظهارعقیده و مذهب خویش در مواردی که ضرر مالی یا جانی یا عرضی متوجه شخص باشد

تقیه

جدایی افکندن،پراکندگی

تفرقه

عقب انداختن،تاخیر و درنگ در کاری

تعویق

زیر نظر،حوزه نفوذ

تحت الشعاع

بلندی،برتری

تعالی

گروه،جمع شدن عده ای برای هدف خاص

تشکّل

در این روز دربار با کمک عده ای از افسران خارجی و اراذل و اوباش تصمیم به اجرای توطئه علیه مصدق کردند نقشه این بود که شاه در ان روز به عنوان سفر به اروپا از پایتخت خارج شود و اعلام دارد که این خواسته ی مصدق است اراذل و اوباش نوکر دربار هم به بهانه ی جلوگیری از سفر شاه در مقابل کاخ شاه تظاهرات بر پا کنند و هنگام خروج مصدق از دربار وی را به قتل برسانند ولی مصدق اطلاع یافت و این توطئه با شکست رو به رو شد .

توطئه ی 19 اسفند 1331

به معنای ترس و وحشت است تروریسم به رفتار و اعمال فرد یا گروهی اطلاق می شود که از راه ایجاد ترس و وحشت و به کار بستن زور می خواهد به هدف های سیاسی خود برسد پیروان اینگونه رفتار و اعمال را تروریسم می نامند

تروریسم

به فرد یا گروهی گفته می شود که به منظور متزلزل کردن و ترساندن مردم و دولت به قتل و کشتار و آدم ربایی و خراب کاری و ایجاد وحشت دست می زنند. تروریست ها ضمن این که غالبا دستور العمل و کمک های مالی و فکری خود را از بیگانگان دریافت می دارند در میان مردم نیز پایگاهی ندارند

تروریست

 

ج،چ،ح،خ

مجروح،خسته،آن که زخم برداشته

جریحه دار

گروه ،زمره

جرگه

تمام،کامل

جامع

عبارت است از استفاده ی طراحی شده از تبلیغات و سایر اقدامات در زمان جنگ یا وضعیت فوق ا لعاده ،به منظور تاثیر گذاری بر افکار ،هیجانات،نگرش ها و رفتار گروه های دوست ،دشمن،بی طرف به گونه ای که از تحقق اهداف و مقاصد ملی پشتیبانی شود

جنگ روانی

بعد از پایان جنگ جهانی دوم آغاز شد که این جنگ بین شوروی و کشورهای کمونیستی از یک طرف و دولت های غربی از طرف دیگر شروع شد و تا انهدام دیوار برلین درسال 1989 م طول کشید . در طی این دوره این دو گروه از کشورها از طریق ایجاد جنگ های منطقه ای ،جنگ رادیویی ،ایجاد بلوک بندی های نظامی علیه یکدیگر ،مسابقه ی تسلیحاتی و سعی در ایجاد توازن وحشت علیه یکدیگر اقدام می کردند

جنگ سرد

نامی بود که دولتمردان آمریکا به ایران در دوره ی  رژیم پهلوی داده بودند به اعتقاد آنان حکومت پهلوی در بین مردم دارای نفوذ بوده و همچنین با داشتن ارتش و سلاح های پیشرفته ی نظامی که از امریکا خریداری کرده است توانسته حکومتی محکم و پابرجا به وجود اورده که هیچ گاه سقوط نخواهد کرد

جزیره ی ثبات

در 21 ابان 1328 تشکیل شد ایدئولوژی مشخصی نداشت هدف این گروه ایجاد حکومت ملی بود رهبری این گروه به عهده دکتر مصدق بود این جبهه از احزاب و گروههایی مثل حزب ایران،حزب ملت ایران،جمعیت ازادی مردم ایران ،جمعیت فدائیان اسلام تشکیل شده بود در ابتدا هدف اولیه این جبهه برگزاری انتخابات دوره ی شانزدهم مجلس و تضمین انتخابات ازاد ان مجلس بود

جبهه ی ملی

سربازان داوطلب آموزش ندیده

چریک

خاندان چرچیل از برجسته ترین خاندان های انگلیسی است که از قرن 17 م در بریتانیا زندگی می کردند سر وینستون چرچیل در کودتای سوم اسفند 1299 و به قدرت رسیدن رضا خان و در کودتای 28 مرداد 1332 سقوط مصدق نقش داشت در کودتای 1299 او وزیر جنگ بریتانیا بود و دستور اجرای کودتا را به آیرون ساید داد و در زمان وقوع کودتای 28 مرداد نخست وزیرانگلیس بود

چرچیل

به حکومتی گویند که رئیس جمهور ان از جانب مردم کشور و برای مدت محدود انتخاب می شود

حکومت جمهوری

حقی که سازمان ملل برای هر ملتی شناخته و پذیرفته است و به موجب ان باید ملت ها بر سر نوشت خود مسلط باشند و هیچ ملتی حق مداخله در تعیین سرنوشت ملت دیگری را ندارد

حق حاکمیت ملی

اعتبار،آبرو

حیثیت

وضعیتی است که در ان ارتش چه با موافقت دولت و چه پس از کودتا اداره ی امور کشور را بدست می گیرد وبرخی قوانین رایج را معلق می کند در برخی موارد حکومت نظامی با مقررات منع عبور و مرور و تشکیل دادگاه های نظامی همراه است افراد ناچارند پیش از موعد مقرر به خانه های خود برگردد چنین دستوری معمولا برای سرکوب گروهی مشخص یا به منظور حفظ نظم عمومی صادر میشود

حکومت نظامی

این حزب در فضای رقابت امیز میان هواداران الغای برده داری و طرفداران ان در سال 1850 م بوجود امد تعدادی از هواداران جدی لغو برده داری در ایالت میشیگان جمع شده و حزب جمهوری خواه را تاسیس کردند اولین رئیس جمهور از این حزب فریمونت بود بعد ابراهام لینکلن که برده داری را لغو کرد  در سال 1920 هاردینگ از این حزب رئیس جمهور شد درسال1968 نیکسون و بعد ریگان بعد بوش از این حزب به قدرت رسید

حزب جمهوری خواه امریکا

این حزب مدعی طرفداری از مردم کم مایه یعنی صاحبان حرف و صنایع کوچک است  در سال 1792 م به رهبری جفرسون و به منظور حمایت از آزادی فردی و محدود کردن اختیارات دولت فدرال تشکیل یافت از سال 1828 م حزب دمکرات نامیده شد رئیس جمهور های که از این حزب انتخاب شدند عبارتند از ترومن درسال1945 و کندی 1960 و جانسون ،نشان رسمی این حزب تصویر درازگوش است

حزب دمکرات امریکا

مهمترین حزب با ایدئولوژی مارکسیسم-لنینیسم در ایران بوده است که از شهریور 1320تا 1357 با فعالیت علنی و غیر علنی حامی سیاست های شوروی در ایران بوده است

حزب توده

نمادی از خود بزرگ بینی شاه بود بعد از تشکیل این حزب به دستور شاه تمام کارمندان و کارگران با تهدید و ارعاب مجبور به عضویت در این حزب شدند و هر کس ثبت نام نمیکرد خائن به شاه و مملکت بود این حزب بر سه اصل استوار بود 1-قانون اساسی2-نظام شاهنشاهی 3- انقلاب شاه و ملت (انقلاب سفید)

حزب رستاخیز

تشکّل های هستند که اصول سوسیالیسم را با دمکراسی در هم امیخته اند و به جای اقتصاد دولتی  به نظارت دولت بر فعالیتهای اقتصادی اعتقاد دارند به انقلاب اعتقاد نداشته بلکه معتقد  به بهبود و رفرم اجتماعی هستند

حزب سوسیال دمکرات

این حزب اسلام را نه به مثابه دین ،بلکه رسا لتی عربی پذیرفته و تغییری تحریفانه از ان دارد به اعتقاد آنان قوم عرب شاهد دو رستاخیز و برانگیختگی بزرگ تاریخی است 1-مبعث پیامبر که ملت عرب را یکپارچه کرد و بر سایر ملل پیروز گردانند2-رستاخیز جدید که حزب بعث درصدد ایجاد ان است با هدف تاسیس دولت واحد عربی(امت واحد عربی)که از خلیج فارس تا اقیانوس اطلس گسترده شود بطور کلی حزب بعث در سال 1946 به دستور استعمار انگلستان جهت ایجاد انحراف در نهضت ها و حرکت های اسلامی –مردمی و حفظ منافع خود در کشورهای عربی توسط میشل عفلق مسیحی و صلاح الدین بیطار تاسیس شد در عراق صدام با کمک همین حزب به قدرت رسید بیشتر نظامیان در کشورهای عربی عضو این حزب هستند

حزب بعث

این حزب از لحاظ تئوری پیشتاز طبقه کارگر است که از راه مبارزه خشونت آمیز و قهری استثمارگران را نابود می کنند و دیکتاتوری پرولتاریا را که همان نظام کمونیستی است را بوجود می اورند

حزب کمونیسم

توسط سید ضیاء الدین طباطبایی درسال1323 تاسیس شد این حزب وابسته به انگلستان و تابع سیاستهای انان بود سه نکته مهم در برنامه این حزب 1-مبارزه و مخالفت با دیکتاتوری2- سیاست خارجی بی طرف 3- حمایت از دین اسلام ،که هر سه غیر واقعی و برای جلب حمایت مردم بود

حزب اراده ی ملی

متمایل به انگلستان و وابسته به دربار بود توسط سر لشگر حسن رافع تاسیس شد بعضی از افراد ارتش عضو ان بودند هدف اولیه حزب آریا مخالفت با قوام السلطنه و هدف ثانوی ضدیّت با کمونیستها و بسط سیاست انگلستان در ایران بود

حزب آریا

درسال 1356 تشکیل شد شهید بهشتی وباهنر و ایت الله خامنه ای از موسسان ان بودند در سال 1357 اعلام موجودیت نمود اما به پیشنهاد امام برای مدتی به دلیل وظایفی که به عهده این اقایان گذاشته شده بود کارهای مربوط به حزب به بعد از پیروزی انقلاب واگذار شد در29 بهمن 1357 رسما شروع به کار نمود هدف حزب :تداوم بخشیدن به انقلاب خلق مسلمان ایران در راه استقرار نظام عدل اسلامی در زمینه های معنوی؛فرهنگی،اقتصادی،سیاسی و نظامی بود . اصول حزب جمهوری:تاکید بر تداوم انقلاب ،ایجاد همبستگی بین همه نیروهای مبارزه مسلمان ،خود داری از هرگونه وابستگی و استفاده از همه شیوه های مبارزه که با معیارهای اسلامی سازگار باشد

حزب جمهوری اسلامی

بی فایده،بیهوده

خنثی

توانایی تامین کلیه نیازمندی های یک کشور و عدم نیاز به بیگانه

خودکفایی

دشمنانه،دشمن وار

خصمانه

چیزی را از دست کسی در آوردن،به سلطه کسی بر چیزی خاتمه دادن

خلع ید

دارای شک و شبهه

خدشه دار

راه و روش ،ایده

خطه مشی

ناحیه،مملکت،کشور

خطّه

عزل کردن کسی از شغلی که دارد

خلع

خودسر،خودرای،هوی پرست

خود کامه

ناحیه و کشوری که در امور داخلی خود اعلام استقلال کنند

خود مختاری

 

د،ذ،ر،ز،ژ

مدرسه ای است که به دستور امیر کبیر صدر اعظم ناصرالین شاه ساخته شد و در ان علوم و فنون مختلف تدریس می شد

دارالفنون

مکر، حیله،توطئه

دسیسه

کسی که از امور سیاسی مطلع است،سیاستمدار

دیپلمات

خواهش ،اراده،انچه خواسته شود

داعیه

طرفدار دمکراسی،علاقمند به حکومت مردمی

دمکرات

دوره ای میان دو زمان

دوران فترت

حکومت مردم بر مردم

دمکراسی

فرمانروایی که با قدرت و زور حکومت و افکار و عقاید خود را بر جامعه تحمیل کند

دیکتاتور

بهانه

دست آویز

داشناک حزب ملی ارمنی نشین های مملکت عثمانی که در سال 1890 م بوجود امد و هدف اصلی ان تشکیل ارمنستان مستقل شامل مناطق ارمنی نشین عثمانی و روسیه قدیم بود هنوز هم طرفداران این حزب فعالیت دارند به طرفدارا این رویه را داشناکسیون می نامند

داشناکسیون

شجاعت،دلاوری

رشادت

صدراعظم،نخست وزیر

رئیس الوزراء

اقداماتی که جنبه ی کاربردی دارند

راهبردی

فهرست

رئوس

چیزی که ترحم و دلسوزی شخص را تحریک کند

رقت انگیز

دلیری،دلاوری

رشادت

راکد ماندن امور اقتصادی،بی رونقی اقتصادی

رکود اقتصادی

مراجعه به آراء و افکار عمومی برای رد یا قبول امری

رفراند وم

وزیر پیشنهادی رئیس جمهور می بایست ابتدا توسط نمایندگان مجلس تأئید شود رئیس جمهور وزیران خود را به مجلس معرفی می کند و نمایندگان در مورد هر کدام از انها رأی گیری می کنند اگر بیشتر نمایندگان به وزیر پیشنهاد شده رأی دادند او به سمت وزیر منصوب میشود به این رأی ،رأی اعتماد می گویند

رأی اعتماد

کشتی تندرو که مواظب کشتیهای دشمن است و برای حمله بر کشتیهای جنگی یا بازرگانی از اقامتگاه خود خیلی دور میشود

رزمناو

به معنای هواخواهی و طرفداری از دگرگونیهای بنیادی در امور سیاسی؛اقتصادی و اجتماعی است رادیکال از نظر لغوی به معنای اصل و ریشه است رادیکالیسم به آئین کسانی اطلاق میشود که دارای افکار چپ گرا هستند که نقطه مقابل لیبرال ها ومیانه روها و محافظه کاران قرار دارد

رادیکالیسم

پایدار،ثابت،پابرجا

راسخ

تظاهرات

راهپیمایی

کهن،قدیمی

دیرینه

ریشه خاندان روچیلد:درقرن 16 م در یکی از خیابانهای فرانکفورت آلمان خانواده های یهودی زندگی میکردند که هر کدام بر سر در خانه های خود علامتی نصب کرده بودند بر سر در یکی از این خانه ها یک سپر سرخ رنگ نصب شده بود به همین دلیل به اعضای آن خانواده روچیلد(سپر سرخ)میگفتند رئیس این خانواده مایر آمشل روچیلد بود او توانست در مدت کوتاهی از طریق صرافی و بانکداری سود فراوان به دست آورد سپس فرزندان خود را جهت ایحاد بانک به سرتاسر اروپا فرستاد از جمله در انگلستان . روچیلدها به سلاطین مالی مشهورند این خانواده به پاس خدمات مالی شان به دولت اتریش به لقب بارون مفتخر شدند ادموند روچیلد در شکل گیری دولت اسرائیل نقش مهمی داشت او به لقب پدر اسکان یهودیان در فلسطین مشهور است زیرا تلاش او در خرید زمین و املاک اعراب فلسطین و هزینه کردن یک میلیون و شش صد هزار لیره استرلینگ برای احداث دهکده های مهاجرنشین در فلسطین پرداخته بوداساس تشکیل دولت اسرائیل بود

روچیلد ها

محو کردن،پاک کردن

زدودن

شستن و ستردن از چیزی

زنگار

به مجموعه ی راهها،راه آ هن،کانال ها،سدها،شبکه مخابرات( پست،تلفن،تلگراف)برق و نظایر آن اطلاق میشودزیر ساخت اقتصادی به معنای وسیع و گسترده ان حتی شامل افراد تحصیل کرده ،تکنیسین ها ،کارگران فنی،پرستارها و نیروهای پیرا پزشکی میگردد سرمایه گذاری در زیر ساخت اقتصادی اولین شرط توسعه و رشد اقتصادی است و امکانات سرمایه گذاری های بعدی بخش خصوصی را فراهم می کند

زیر ساخت اقتصادی